Arşiv Hakkında

Pandemi geldiğinde sahaya çıkamaz olduk. Evlere kapandık. Sohbetlerimiz internete taşındı ve gitgide derinleşti. İşte o günlerde hep birlikte fark ettiğimiz bir boşluk, bu projenin tohumu oldu.

Şöyle bir kaynak aradık. Dünyanın tüm askeri envanterini tek çatı altında toplayan bir yer. Her silahı, her ülkeyi, her savunma şirketini ve her çatışmayı aynı yapılandırılmış veriyle tutan, hepsini birbiriyle karşılaştırabildiğiniz bir sistem. Her sistemi tutarlı bir ölçekte puanlayan, fiyat ve performansı karmaşık hesaplamalar ve algoritmalarla çözüp önünüze koyan bir kaynak.

Böyle bir şey ortada yoktu. Bilgi her yere dağılmıştı. Bir kısmı pahalı kurumsal veritabanlarında kilitliydi. Bir kısmı güncelliğini yitirmiş sitelerde unutulmuştu. Geri kalanı yüzlerce farklı kaynağa serpilmişti ve hiçbiri birbiriyle konuşmuyordu. Biz de oturup bunu kendimiz yapmaya karar verdik.

İlk denememiz mütevazıydı ve hızla duvara tosladı. Ekibimizden bazı arkadaşlar hayatın akışında projeden ayrıldı. O dönem birlikte çalıştığımız web geliştirici bu ölçekteki bir sistemin altından kalkacak güçteydi diyemeyiz. Daha da önemlisi, bu kadar büyük bir veriyi elle toplayıp işlemenin insan gücüyle mümkün olmadığını gördük.

İkinci denememizde hatalarımızdan ders aldık. Bu sefer de işin gerçek boyutu karşımıza çıktı. Girdiğimiz her kaydın özgün olmasını istiyorduk. Amacımız sentezlenmiş, çapraz bağlanmış, kendi sözcüklerimizle kurulmuş bir bilgi kütlesiydi. Bunun için yüz yılları kapsayan tüm yazılı ve basılı kaynakları tarayıp siteye eklenebilir bir veri biçimine çevirmemiz gerekiyordu. O an anladık ki bu iş, o günkü araçlarla boyumuzu aşıyordu.

İki deneme de bizi aynı sonuca götürdü. Sabretmemiz gerekiyordu. Zamana ve yapay zeka araçlarının gelecekte çok daha güçlü olacağına güvendik. Projeyi rafa kaldırdık ve doğru anı bekledik.

O an geldi. Yapay zeka modelleri nihayet bizim üç yıl önce hayalini kurduğumuz işi yapacak güce ulaştı. 2026'nın Ocak ayında verileri toplamaya başladık. Bugün okuduğunuz arşiv, o kararın ürünü.

Arkamızda ciddi bir teknoloji ve sürekli dönen bir operasyon var. İşin kalbinde basit bir ayrım yatıyor. Yapay zeka bizim için veriyi toplar, tarar ve işler. Ansiklopedinin metinlerini, kararları ve son sözü insan eliyle biz veririz.

Son 170 yılda yazılmış neredeyse tüm basılı kitapları, dergileri ve gazeteleri sistematik olarak tarıyoruz. İnternetin sözlü hafızasını da kapsıyoruz. YouTube'u, forumları, uzman sitelerini ve Twitter'ı bilgi için sürekli tarıyoruz. YouTube bizim için dünyanın en büyük sözlü askeri tarih arşivi. On binlerce belgeselin, röportajın ve cephede bulunmuş insanların anlatımlarının altyazılarını sistematik olarak çekiyoruz. Bu altyazıları tek tek belgeye dönüştürüp yavaş yavaş doğrulama sistemimize ekliyoruz. Çünkü bir tankın gerçek menzili bazen hiçbir kitapta yer almaz. O bilgi, o tankı kullanmış bir adamın kameraya anlattığı tek bir cümlede saklı olabilir.

Şu an elimizde yüzlerce terabaytlık ham veri var. Bunu işlemek için dünyanın en güçlü yapay zeka modelleriyle 7 gün 24 saat çalışıyor ve ciddi bir bütçe harcıyoruz. Biz uyurken bu sistem okumaya devam ediyor. Bu işi tek bir model yapmıyor. 17 ayrı yapay zeka ajanı, her biri ayrı bir görevde uzmanlaşmış halde çalışıyor. Kimi kaynak topluyor, kimi teknik özellikleri çıkarıyor, kimi savaş ile silah ile ülke ile şirket arasındaki ilişkileri eşleştiriyor, kimi medya ve fotoğraf buluyor, kimi de tüm bu verileri çapraz denetliyor.

Her görev için en uygun modeli seçiyoruz. Akıl yürütme, doğrulama ve metin işleri için Claude ailesini kullanıyoruz. Geniş bağlamlı okuma ve çıkarım için Google Gemini'yi. Hızlı yapılandırılmış çıkarımlar için Mistral'i. Yüksek hacimli toplu taramalar için Groq ve Cerebras üzerinden Llama'yı. Çok dillilik ve çeviri için Qwen'i. Bağımsız çapraz denetim için GLM'i. Sektörün en güçlü modelleri, her biri en iyi olduğu işte.

Sistemimiz sadece toplamakla yetinmiyor. Sürekli kendi içinde tartışıyor. Üç kaynak bir silahın ağırlığında anlaşamadığında sistem bunu işaretliyor. Bir doğrulama ajanı hangi verinin daha sağlam olduğunu akıl yürüterek değerlendiriyor. Son kararı her zaman biz veriyoruz.

Tek bir silah kaydının arkasında uzun bir yolculuk var. Önce onlarca farklı kaynaktan derleniyor. Sonra çapraz denetimden geçiyor. Teknik özellikleri ortak bir ölçeğe oturtuluyor. Puanlanıyor. Kullanıldığı savaşlara, onu işleten ülkelere ve üreten şirkete bağlanıyor. Ardından insan eliyle yazılıyor ve birden fazla dile çevriliyor. En sonunda yayınlanıyor. Yine de hiçbir zaman tam anlamıyla tamamlanmış sayılmıyor. Her kayıt yaşayan bir taslaktır ve büyümeye devam eder.

Bu işin ne kadar zor olduğunu anlatan küçük bir itiraf. Sadece kategorileri konuşmak için aramızda bir ay tartıştık. Çünkü askeri tarih temiz kutulara sığmıyor. Kundağı motorlu bir top, topçu sınıfına mı girer yoksa zırhlıya mı? Bir muharebe kruvazörü, kruvazör müdür yoksa zırhlı mı? Hangi silahın hangi kategoriye gireceğini hâlâ tartışıyoruz. Bu konu bizde hâlâ açık ve uzun süre de açık kalacak.

Arşivin kalbinde mutlak bir puanlama anlayışı yatıyor. Çoğu kaynak bir silahı kendi döneminin gözünden değerlendirir. Biz farklı bir yol seçtik. 1917 yapımı bir Mark I tankı ile 2026 yapımı bir T-14 Armata'yı aynı 0 ile 100 arasındaki cetvelde tartıyoruz. Böylece tarihin her döneminden sistemler gerçek anlamda karşılaştırılabilir oluyor.

Fiyat ve performans verisini de karmaşık hesaplamalar ve algoritmalarla çözüyoruz. Asıl değer ise kayıtların aralarındaki bağlarda saklı. Bu silah şu savaşta kullanıldı. O savaşa şu ülke katıldı. O ülke şu şirketten alım yaptı. O şirketin şu rakibi var. Biz askeri tarihin bu bağ dokusunu örüyoruz. Her kaydı kendi sözcüklerimizle, sıfırdan kuruyoruz.

Ekibimiz sağlam, ama hâlâ küçük. Bunu açıkça söylüyoruz. Çünkü bu projenin ölçeği tek bir insanın bilgisini fersah fersah aşıyor. Hiç kimse kara, deniz, hava, siber ve uzay sistemlerini aynı anda bilemez. Üstüne 190 ülkenin tarihini, ekonomisini ve 170 yıllık askeri gelişimini ekleyin. Bu yüzden hem çok meslekli bir insan ekibine hem de makinenin gücüne ihtiyacımız var. Bir avuç takıntılı insanın yüzlerce kişilik bir işi çıkarabilmesinin tek yolu bu.

Biz Türkiye'denyiz ve bununla gurur duyuyoruz. Arşivi global ve tarafsız tutmak en temel ilkemiz. Türkiye'nin gerginlik yaşadığı ülkeleri bile tam aynı titizlikle katalogluyoruz. Bir silahın ya da bir ülkenin bu arşivde yer alması bir onay anlamına gelmez. Sadece bilgidir.

Açık olalım. Savaşa asla taraf olmayız. Biz bu makineleri ve onların tarihini anlamak ve belgelemek için katalogluyoruz. Bir tankın zırhını incelemek onu istemek anlamına gelmez. Tarihi bilmek, onu yeniden yaşamak istemekten apayrı bir şeydir. Amacımız anlamak, kayıt altına almak ve gelecek nesillere doğru bilgiyi bırakmaktır.

Dürüst olmak bizim için önemli. Bu site şu an hâlâ yapım aşamasında. Aslında kapıları 2028 gibi açmayı planlıyorduk. İçerik o zamana olgunlaşmış olacaktı. Ama yaptığımız araştırmalar ve aldığımız tavsiyeler bize farklı bir yol gösterdi. Erken açmak, markayı, arama sıralamasını ve trafiği yavaş yavaş büyütmek çok daha mantıklıydı. O yüzden buradayız. Yarım haldeyiz, ama açığız. Eksiklerimizi tam gözünüzün önünde tamamlıyoruz. Hiçbir şeyi kapalı kapılar ardında saklamıyoruz.

Hedefimiz net. 2030 yılında arşivi yaklaşık yüzde 90 oranında tamamlanmış ve yüzde 99.99 doğrulukta bir kaynak haline getirmek. Oraya kadar elimizdeki yüzlerce terabaytlık veriyi işlemeye, her gün düzeltmeye ve derinleştirmeye devam edeceğiz. Yine de size dürüst bir söz veriyoruz. Bu arşiv muhtemelen hiçbir zaman tam anlamıyla bitmeyecek ve her zaman bazı hatalar barındırabilecek. Bunu yaşayan bir eserin doğası olarak görüyoruz.

İşi yavaş yapıyoruz, çünkü doğru yapmak istiyoruz. Acele etseydik ortaya sıradan bir kopya çıkardı. Biz kalıcı bir şey inşa ediyoruz.

Şu an hiçbir finansmanımız yok. Tüm gider kendi cebimizden çıkıyor. Sitenin yıllık masrafını neredeyse bir otomobil fiyatı olarak öngörüyoruz. Buna rağmen sayfalarımıza Google reklamı koymayacağız. Arşivi ucuz bir reklam panosuna çevirmek istemiyoruz.

İleride bu işi sürdürülebilir kılmak için sınırlı bir sponsorluk modeline açığız. Yalnızca sitenin temasına uygun ve zaten veritabanımızda yer alan şirketlerin sponsorluğunu kabul edebiliriz. Burada tek ve değişmez bir kırmızı çizgimiz var. Hiçbir sponsorluk puanlama sistemine, sıralamalara ya da fiyat performans değerlendirmesine dokunamaz. Her sponsorluk açıkça belirtilir. Bir şirketin bize ödeme yapması, onun skorunu tek bir puan bile değiştirmez. Bizi hiçbir devlet, ordu ya da üretici finanse etmiyor. Bağımsızlığımız tarafsızlığımızın temelidir.

Ekibimiz eksik ve yeni insanlara ihtiyacımız var. Eğer bunu okuyorsan, OSINT'e, savaş tarihine ya da silahlara karşı yoğun bir ilgin varsa ve böyle bir eserin parçası olmak istiyorsan, bize ulaş. Yeteneklerine ikna olursak seni aramızda görmekten mutluluk duyarız.

Özellikle arşivi yeni dillere taşımak için yardıma ihtiyacımız var. Askeri terminolojiye hâkim ve o dilin ana dili konuşmacısı olan insanlar arıyoruz. Gerektiğinde bu katkıyı ücretli olarak da değerlendirebiliriz. Şu an Türkçe ve İngilizce yayındayız. Hedefimiz arşivi zamanla dünyanın diğer dillerine de açmak.

Hayallerimiz bu sitenin sınırlarını aşıyor. Bir gün bu arşivi cilt cilt basılı bir askeri ansiklopediye dönüştürmek istiyoruz. İleride bir belgesel serisi ve bir YouTube kanalı da düşünebiliriz. Şimdilik bunlar uzaktaki hedefler. Ama biz uzun vadeli düşünüyoruz ve bu işi gidebileceği en uzak noktaya taşımak istiyoruz.

Size şunların sözünü veriyoruz. Her kaydı kaynağıyla birlikte sunmak. Bir hata bulduğumuzda ya da bize bildirildiğinde onu düzeltmek. Hiçbir ülkeyi ve hiçbir bayrağı kayırmamak. Veriyi her zaman bağımsız tutmak.

Şunlar ise zamanla gelecek. Tam eksiksizlik. Sıfır hata. Ve hız. Bunların olgunlaşması için sabrınıza güveniyoruz.

Buradaki bilgi referans ve eğitim amaçlıdır. Profesyonel ya da operasyonel kararlar için bir dayanak olarak düşünülmemelidir.

Bir hata görürsen bize bildir. En çok hatayı yakalayan okuyucular bizim en değerli yol arkadaşlarımız. Bu site bir tutkunun ürünü. Hep birlikte, hayatımız boyunca gurur duyabileceğimiz bir eser bırakmak istiyoruz. Bu yolculukta bizimle olduğun için teşekkür ederiz.