MACSI(Military Archive Country Strength Index)
ⓘ The ten scoring axes are weighted per country by coastal, nuclear, industrial, and geostrategic tier, then judged from real-world knowledge rather than stored database attributes — see methodology.
01 / Genel Bakış
Angola
Yönetim
Cumhuriyet
Nüfus
36.00M
Alan
1.246.700 km²
GSYİH (Nominal)
$120.0B
Aktif Personel
107.0K
Savunma Bütçesi
$4.5B · %3 GSYİH
Zorunlu Askerlik
Gönüllü
AKTİF
ÇATIŞMA SÜRİYOR
02 / Askeri Güç · 76 ölçüt · 9 kategori
21
MACSIMilitary Archive Country Strength Index
| # | Ülke | Genel | Kara | Hava | Deniz | Liderlik | Stratejik | Endüstri | C4ISR | Lojistik | Ekonomi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| #70 | 22 | 25 | 12 | 18 | 28 | 5 | 15 | 20 | 25 | 58 | |
| #71 | 21 | 35 | 25 | 0 | 20 | 3 | 12 | 15 | 20 | 25 | |
| #72 | 21 | 40 | 28 | 12 | 25 | 8 | 8 | 12 | 15 | 17 | |
| #73 | 20 | 30 | 20 | 8 | 15 | 5 | 8 | 15 | 15 | 35 | |
| #74 | 20 | 38 | 10 | 5 | 25 | 32 | 8 | 15 | 12 | 4 |
Karşılaştırma ülkeleri otomatik olarak küresel sıralamaya göre seçilmiştir.
Personel Yapısı
Toplam Nüfus: 36.0M
Aktif107K
Rezerv0
Paramiliter10K
Ekonomik Yük
$4.5B GSYİH'nin %3'i
0% 5%+
Kişi Başı $125/yıl
Asker Başı $42.056/yıl
Dünya Ortalamasının Üzerinde (Ort. %2.3)
Stratejik Altyapı
Askeri Havalimanı 10
Toplam Havalimanı 176
Önemli Liman 4
Kıyı Şeridi 1.600 km
Petrol Üretimi 1.5M varil/gün
Tüm Askeri Ölçütler 75 ölçüt · 9 kategori
01 Personel 7
- Aktif Personel 107.000
- Yedek Personel 0
- Paramiliter Personel 10.000
- Toplam Askeri Personel 117.000
- Askerliğe Elverişli 8.000.000
- Yıllık Askerlik Yaşına Erişen 400.000
- Zorunlu Askerlik Durumu Gönüllü
02 Kara Kuvvetleri 12
- Toplam Tank 300
- IFV Sayısı 200
- APC Sayısı 500
- Keşif Aracı Sayısı 50
- MRAP Sayısı 100
- Çekili Top Sayısı 200
- Kundağı Motorlu Top Sayısı 100
- MLRS Sayısı 50
- Havan Sayısı 300
- ATGM Atıcı Sayısı 200
- SHORAD Sayısı 0
- MANPADS Sayısı 500
03 Hava Kuvvetleri 12
- Toplam Uçak 90
- Avcı Uçağı Sayısı 30
- Karaya Saldırı Uçağı Sayısı 15
- Bombardıman Uçağı Sayısı 0
- Nakliye Uçağı Sayısı 20
- Tanker Uçağı Sayısı 0
- AWACS Sayısı 0
- Eğitim Uçağı Sayısı 20
- Toplam Helikopter 50
- Saldırı Helikopteri Sayısı 20
- Nakliye Helikopteri Sayısı 15
- İHA Sayısı 5
04 Deniz Kuvvetleri 11
- Toplam Gemi 20
- Uçak Gemisi Sayısı 0
- Amfibik Hücum Gemisi Sayısı 0
- Kruvazör Sayısı 0
- Muhrip Sayısı 0
- Fırkateyn Sayısı 4
- Korvet Sayısı 3
- Toplam Denizaltı 3
- SSN Sayısı 0
- SSBN Sayısı 0
- Devriye Botu Sayısı 10
05 Stratejik Kuvvetler 9
- Nükleer Durum Yok
- Nükleer Savaş Başlığı Sayısı 0
- Konuşlandırılmış Savaş Başlığı Sayısı 0
- ICBM Sayısı 0
- SLBM Sayısı 0
- IRBM Sayısı 0
- Üçlü Durum Yok
- BMD Kapasitesi ✗ Hayır
- Uzay Varlıkları ✗ Hayır
06 Bütçe ve Ekonomi 10
- Savunma Bütçesi (USD) 4.500.000.000 USD
- Savunma Bütçesi (GSYİH %) 3 %
- Kişi Başı Savunma Bütçesi (USD) 125 USD
- GSYİH (Nominal, USD) 120.000.000.000 USD
- GSYİH (SAGP, USD) 200.000.000.000 USD
- Silah İhracatı (USD) 50.000.000 USD
- Silah İthalatı (USD) 1.200.000.000 USD
- Savunma Sanayi Sıralaması 0
- Savunma Sanayi Büyüklüğü (USD) 0 USD
- Savunma Sektörü İstihdamı 0
07 Lojistik ve Altyapı 6
- Askeri Havalimanı Sayısı 10
- Toplam Havalimanı Sayısı 176
- Büyük Liman Sayısı 4
- Petrol Üretimi (varil/gün) 1.500.000 varil/gün
- Petrol Rezervi (varil) 9.000.000.000 varil
- Sahil Şeridi (km) 1.600 km
08 Demografi 5
- Toplam Nüfus 36.000.000
- Askerlik Yaşı Nüfusu 10.000.000
- Kentsel Nüfus (%) 67 %
- Okuryazarlık Oranı (%) 71 %
- Yüzölçümü (km²) 1.246.700 km²
09 Yönetim ve İttifaklar 3
- Yönetim Biçimi Cumhuriyet
- NATO Üyesi ✗ Hayır
- BM Güvenlik Konseyi P5 ✗ Hayır
03 / Envanter · 251 sistem · 60 kategori · 29.025 adet
Kuvvet Kompozisyonu
Henüz girilmedi. Envanter verileri eklendiğinde bu grafik otomatik oluşacaktır.
Durum & Yaş Dağılımı
Durum
Aktif 182 Emekli 69
Yaş Profili
43yıl
ortalama
%2
<10 yıl
Eski Filo
1960–2022
Tedarikçiler
Ülkeler
-
Rusya 153 -
Amerika Birleşik Devletleri 14 -
Çekya 14 -
Fransa 10 -
Sırbistan 8 -
İsrail 7 -
Birleşik Krallık 5 -
Brezilya 5
Şirketler
- Sukhoi 11
- Uralvagonzavod 11
- Antonov 10
- Mikoyan-Gurevich 8
- Tula Arms Plant 8
- Aero Vodochody 7
- MiG 7
- Mihail Kalaşnikov 7
Envanter 251 sistem · 27 kategori · 29.025 adet
⌕
ZIRHLI ARAÇLAR
BMT-72 50
Tanklar · AKTIF
PT-76 68
Tanklar · AKTIF
T-34 —
Tanklar · AKTIF
T-34/85 —
Tanklar · AKTIF
T-54 150
Tanklar · AKTIF
T-55 150
Tanklar · AKTIF
T-55AM Merida 205
Tanklar · AKTIF
T-62 —
Tanklar · AKTIF
T-72 50
Tanklar · AKTIF
T-72 Scarab 50
Tanklar · AKTIF
T-72B3 50
Tanklar · AKTIF
T-72BA 50
Tanklar · AKTIF
+30 daha
TOP VE FÜZE SISTEMLERI
122 mm obüs D-30 500
Çekili Top ve Havan · AKTIF
150 mm mortar —
Çekili Top ve Havan · AKTIF
D-20 4
Çekili Top ve Havan · AKTIF
M-46 48
Sahra Topu · AKTIF
ZiS-3 —
Sahra Topu · AKTIF
76.2 mm mountain gun M1958 —
Sahra Topu · EMEKLI
Russian 76mm short gun —
Sahra Topu · EMEKLI
2S1 Gvozdika NaN
Kundağı Motorlu Top · AKTIF
2S3 Akatsiya 4
Kundağı Motorlu Top · AKTIF
SU-100 40
Kundağı Motorlu Top · AKTIF
Astros II 20
Çok Namlulu Roketatar (MLRS) · AKTIF
BM-21 Grad NaN
Çok Namlulu Roketatar (MLRS) · AKTIF
+10 daha
HAVA SAVUNMA SISTEMLERI
9K34 Strela-3 —
Omuzdan Atılan Hava Savunma Füzesi (MANPADS) · AKTIF
SA-18 Grouse —
Omuzdan Atılan Hava Savunma Füzesi (MANPADS) · AKTIF
Stinger —
Omuzdan Atılan Hava Savunma Füzesi (MANPADS) · AKTIF
Strela-2 —
Omuzdan Atılan Hava Savunma Füzesi (MANPADS) · AKTIF
9K31 Strela-1 —
Orta Menzilli SAM · AKTIF
AA-11 —
Orta Menzilli SAM · AKTIF
S-75 Dvina 40
Orta Menzilli SAM · AKTIF
SA-3 Goa —
Orta Menzilli SAM · AKTIF
37-mm uçaksavar topu M1939 —
Uçaksavar Topu (AAA) · AKTIF
AZP S-60 —
Uçaksavar Topu (AAA) · AKTIF
SA-6 Gainful 16
Uçaksavar Topu (AAA) · AKTIF
ZPU —
Uçaksavar Topu (AAA) · AKTIF
+5 daha
MAYINLAR VE PATLAYICI DÜZENEKLER
PFM-1 —
Antipersonel Mayınlar · EMEKLI
TM-56 mine —
Antitank Mayınlar · AKTIF
TM-62 mayını —
Antitank Mayınlar · AKTIF
M-24 mayını —
Antitank Mayınlar · EMEKLI
PT-Mi-D —
Antitank Mayınlar · EMEKLI
TM-72 mayını —
Antitank Mayınlar · EMEKLI
TMA —
Antitank Mayınlar · EMEKLI
TMB ve TMSB serisi mayınlar —
Antitank Mayınlar · EMEKLI
ATEŞLI SILAHLAR
Makarov PM —
Tabancalar · AKTIF
Tokarev TT-33 —
Tabancalar · AKTIF
Type 51 —
Tabancalar · AKTIF
Type 59 pistol —
Tabancalar · EMEKLI
FBP submachine gun —
Makineli Tabancalar · AKTIF
Franchi LF-57 —
Makineli Tabancalar · AKTIF
IMI Uzi —
Makineli Tabancalar · AKTIF
M49 Submachine gun —
Makineli Tabancalar · AKTIF
Micro Uzi —
Makineli Tabancalar · AKTIF
Mini Uzi —
Makineli Tabancalar · AKTIF
Sa 23 —
Makineli Tabancalar · AKTIF
Star Model Z-45 —
Makineli Tabancalar · AKTIF
+39 daha
BOMBAATARLAR VE EL BOMBALARI
GP-25 —
Namlu Altı Bombaatarlar · AKTIF
AGS-17 —
Otomatik Bombaatar (AGL) · AKTIF
F1 grenade —
El Bombaları · AKTIF
NGOS —
El Bombaları · AKTIF
RPG-7 —
Roketatar (RPG) · AKTIF
RPG-2 —
Roketatar (RPG) · EMEKLI
RPG-22 —
Roketatar (RPG) · EMEKLI
B-10 —
Geri Tepmesiz Toplar · AKTIF
B-11 —
Geri Tepmesiz Toplar · AKTIF
M40 —
Geri Tepmesiz Toplar · AKTIF
OPTIK VE HEDEFLEME
AVCI VE SALDIRI UÇAKLARI
MiG-21 —
Hava Üstünlüğü Avcıları · AKTIF
Mikoyan-Gurevich MiG-15 —
Hava Üstünlüğü Avcıları · AKTIF
Mikoyan-Gurevich MiG-23 22
Hava Üstünlüğü Avcıları · AKTIF
MiG-15bis —
Hava Üstünlüğü Avcıları · EMEKLI
MiG-17 —
Hava Üstünlüğü Avcıları · EMEKLI
MiG-21 —
Hava Üstünlüğü Avcıları · EMEKLI
Su-27 6
Çok Rollü Avcı Uçakları · AKTIF
Su-30 12
Çok Rollü Avcı Uçakları · AKTIF
Sukhoi Su-22 —
Çok Rollü Avcı Uçakları · AKTIF
MiG-29 —
Çok Rollü Avcı Uçakları · EMEKLI
Embraer EMB 314 Super Tucano 6
Karaya Saldırı / CAS Uçakları · AKTIF
Su-17 14
Karaya Saldırı / CAS Uçakları · AKTIF
+9 daha
BOMBARDIMAN UÇAKLARI
NAKLIYE VE KARGO UÇAKLARI
İlyuşin İl-76 —
Stratejik Nakliye Uçakları · AKTIF
Airbus C-295W —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
An-32RE 7
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
Antonov An-12 —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
CASA C-212 Aviocar —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
EMB 100 Bandeirante —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
Embraer EMB 110 Bandeirante —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
Lockheed C-130 Hercules —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
Lockheed L-100 Hercules —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
de Havilland Canada DHC-8 —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
de Havilland Canada DHC-8-100 —
Taktik Nakliye Uçakları · AKTIF
Antonov An-12A —
Taktik Nakliye Uçakları · EMEKLI
+6 daha
HELIKOPTERLER
Mi-35 —
Saldırı Helikopterleri · AKTIF
Mil Mi-24 —
Saldırı Helikopterleri · AKTIF
Mil Mi-24V —
Saldırı Helikopterleri · AKTIF
Mi-24A —
Saldırı Helikopterleri · EMEKLI
Mil Mi-24D —
Saldırı Helikopterleri · EMEKLI
AS565 Panther —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
AgustaWestland AW109 —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
Aérospatiale Gazelle —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
Bell HH-1N Iroquois —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
Bell UH-1N Iroquois —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
Eurocopter SA365 Dauphin —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
Lockheed L-100-30 Hercules —
Genel Maksat / Nakliye Helikopterleri · AKTIF
+5 daha
İHA / DRONE
ÖZEL GÖREV UÇAKLARI
Fokker F27 Maritime Enforcer 1
Deniz Devriye ve Denizaltısavar Uçakları · AKTIF
TM-24 —
İstihbarat / Keşif Uçakları · AKTIF
An-30A —
İstihbarat / Keşif Uçakları · EMEKLI
An-30R —
İstihbarat / Keşif Uçakları · EMEKLI
Antonov An-30 —
İstihbarat / Keşif Uçakları · EMEKLI
Dassault HU-25 Guardian —
İstihbarat / Keşif Uçakları · EMEKLI
EĞITIM UÇAKLARI
SU ÜSTÜ MUHARIPLERI
AMFIBIK HAREKÂT GEMILERI
C-139 tank landing ship —
Tank Çıkarma Gemisi (LST) · EMEKLI
Kada-class tank landing ship —
Tank Çıkarma Gemisi (LST) · EMEKLI
LST Mk. 1-class tank landing ship —
Tank Çıkarma Gemisi (LST) · EMEKLI
LST Mk. 2-class tank-landing ship —
Tank Çıkarma Gemisi (LST) · EMEKLI
LST Mk. 3-class tank landing ship —
Tank Çıkarma Gemisi (LST) · EMEKLI
Alfange-class large landing craft —
Çıkarma Botu (LCAC, LCM) · AKTIF
MAYIN HARBI VE DEVRIYE
DENIZ SILAH SISTEMLERI
BALISTIK FÜZELER
TANKSAVAR GÜDÜMLÜ FÜZELER (ATGM)
GEMISAVAR FÜZELER
HAVADAN HAVAYA FÜZELER
HAVADAN YERE FÜZELER
SEYIR FÜZELERI
GÜDÜMSÜZ HAVADAN ATILAN MÜHIMMAT
RADAR SISTEMLERI
FIRLATMA ARAÇLARI
SON ALIMLAR VE MODERNİZASYON İHTİYACI
SON 5 EDİNİM
- 2022AgustaWestland AW109
- 2016WZ551
- 2014A.29
- 2013Embraer EMB 314 Super Tucano
- 2012Mil Mi-17
20+ YIL HİZMETTEKİ SİSTEMLER
- 66yTokarev TT-33
- 60yАК-47
- 59yKarabiner 98k
- 51yPT-76
- 51yT-34
04 / Savunma Sektörü · · 17 anlaşma
SAVUNMA TİCARET DENGESİ yıllık tahmini · DB'den
Savunma Sanayi Büyüklüğü
$0
yıllık üretim değeri
Sektör İstihdamı
0
toplam çalışan
↗ İHRACAT
$50 M
↘ İTHALAT
$1.2 Mr
⚖ NET DENGE
$-1.1 Mr
NET İTHALATÇI
İhracatta
İthalatta
Kişi Başı İhracat $1.4 vatandaş başına
Kişi Başı İthalat $33.3 vatandaş başına
SON SAVUNMA SANAYİ ANLAŞMALARI0 ihracat · 17 ithalat
| Yön | Yıl | Karşı Taraf | Ürün / Hizmet | Adet | Bedel | Tür | Durum | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ↘ | 2023 | Baynunah-class corvette | 3 | — | new-build | ordered | ||
| ↘ | 2016 | WZ551 | 15 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1990 | Astros II | 20 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | —→1989 | Su-17M4 | 16 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1982→1983 | Suhoy Su-17 | 12 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | —→1982 | Su-17M4 | 12 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | —→1982 | Sukhoi Su-17M2 | 12 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1981 | SA-6 Gainful | 16 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1980 | BTR-70 | — | — | aid | Teslim | ||
| ↘ | 1976 | OT-62 TOPAS | 50 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1975 | ZSU-57-2 | 40 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | 1975 | BTR-50 | 92 | — | second-hand | Teslim | ||
| ↘ | 1975 | vz. 52 rifle | 12.000 | — | aid | Teslim | ||
| ↘ | —→1975 | vz. 52 rifle | 12.000 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | — | IMI Tavor TAR-21 | — | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | — | Project 206 Shtorm torpedo boat | 4 | — | new-build | Teslim | ||
| ↘ | — | Mikoyan-Gurevich MiG-23 | 80 | — | new-build | Teslim |
1 / 2
Bu ülke için savunma endüstrisi kaydı henüz veritabanımızda bulunmuyor.
05 / Tarih ve Çatışmalar · 9 silahlı olay
Ateş Hattı En aktif: Soğuk Savaş
İttifak Ağı geçmiş çatışmalara göre
🛡 En Çok Müttefik
Küba 4 savaş Kongo Demokratik Cumhuriyeti 3 savaş Ruanda 3 savaş Zimbabve 2 savaş Gine-Bissau 1 savaş ◄── Angola ──►
Aynı veya karşı tarafta yer alınan çatışma sayısına göre.
Savaş İstatistiği Angola · 9 çatışma
9Çatışma
3Galibiyet
1Mağlubiyet
0Berabere
0Sürüyor
Veriler 2026 itibarıyla; kaynaklara göre değişebilir.
📜 Kronolojik Çatışma Listesi
| Çatışma | Yıllar | Karşı Taraf | Rolü | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 2012 Guinea-Bissau coup d'état Darbe | 2012–günümüz | Ulusal Geçiş Konseyi Askeri Komutanlığı | Birincil | — |
| 2008 Nord-Kivu campaign Devletlerarası | 2008–günümüz | CNDP | Birincil | — |
| Operation Kitona Özel Op. | 1998 | Müdahale | Birincil | Kesin Zafer |
| Republic of the Congo civil war İç Savaş | 1997–1999 | Müdahale | Birincil | Kesin Zafer |
| Battle of Kisangani Devletlerarası | 1997 | Interahamwe UNITA Beyaz Lejyon | Birincil | Kesin Zafer |
| Cuito Cuanavale Muharebesi | 1987–günümüz | Müdahale | Birincil | Taktik Yenilgi |
| Battle of Cassinga Devletlerarası | 1978–günümüz | Müdahale | Birincil | — |
| 1977 Angolan coup d'état attempt Darbe | 1977–günümüz | MPLA Eylem Komitesi Destekleyen: | Birincil | — |
| Angola İç Savaşı İç Savaş | 1975–2002 | Müdahale | Birincil | — |
06 / Jeostrateji · karşılaştırmalı
A
VSB
AngolavsMeksika
01Personel
Aktif Personel
+%69
Yedek Personel
+%100
Paramiliter Personel
×15.0
Toplam Askeri Personel
+%311
Askerliğe Elverişli
+%400
Yıllık Askerlik Yaşına Erişen
+%400
Zorunlu Askerlik Süresi (gün)
02Kara Kuvvetleri
Toplam Tank
+%500
IFV Sayısı
+%400
APC Sayısı
+%300
Keşif Aracı Sayısı
+%900
MRAP Sayısı
×50.0
Çekili Top Sayısı
+%400
Kundağı Motorlu Top Sayısı
+%400
MLRS Sayısı
+%100
Havan Sayısı
+%567
ATGM Atıcı Sayısı
×15.0
SHORAD Sayısı
+%100
MANPADS Sayısı
+%300
03Hava Kuvvetleri
Toplam Uçak
+%233
Avcı Uçağı Sayısı
+%233
Karaya Saldırı Uçağı Sayısı
+%233
Bombardıman Uçağı Sayısı
=
Nakliye Uçağı Sayısı
+%150
Tanker Uçağı Sayısı
+%100
AWACS Sayısı
=
Eğitim Uçağı Sayısı
+%400
Toplam Helikopter
+%300
Saldırı Helikopteri Sayısı
+%400
Nakliye Helikopteri Sayısı
+%567
İHA Sayısı
×20.0
04Deniz Kuvvetleri
Toplam Gemi
+%400
Uçak Gemisi Sayısı
=
Amfibik Hücum Gemisi Sayısı
=
Kruvazör Sayısı
=
Muhrip Sayısı
=
Fırkateyn Sayısı
+%150
Korvet Sayısı
+%100
Toplam Denizaltı
+%100
SSN Sayısı
=
SSBN Sayısı
=
Devriye Botu Sayısı
+%400
05Stratejik Kuvvetler
Nükleer Savaş Başlığı Sayısı
=
Konuşlandırılmış Savaş Başlığı Sayısı
=
ICBM Sayısı
=
SLBM Sayısı
=
IRBM Sayısı
=
06Bütçe ve Ekonomi
Savunma Bütçesi (USD)
+%122
Savunma Bütçesi (GSYİH %)
+%100
Kişi Başı Savunma Bütçesi (USD)
+%60
GSYİH (Nominal, USD)
×14.7
GSYİH (SAGP, USD)
×13.5
Silah İhracatı (USD)
+%100
Silah İthalatı (USD)
+%140
Savunma Sanayi Sıralaması
+%100
Savunma Sanayi Büyüklüğü (USD)
+%100
Savunma Sektörü İstihdamı
+%100
07Lojistik ve Altyapı
Askeri Havalimanı Sayısı
+%100
Toplam Havalimanı Sayısı
+%752
Büyük Liman Sayısı
+%150
Petrol Üretimi (varil/gün)
+%20
Petrol Rezervi (varil)
+%50
Sahil Şeridi (km)
+%534
08Demografi
Toplam Nüfus
+%257
Askerlik Yaşı Nüfusu
+%500
Kentsel Nüfus (%)
+%19
Okuryazarlık Oranı (%)
+%34
Yüzölçümü (km²)
+%58
📚 Kaynaklar
- Kamuya açık kaynaklar ve açık veritabanları.