Bu modelin yapısı, Sikorsky'nin 1959 tarihli daha eski S-60 uçan vinç prototipine dayanır. Ancak S-64, altı kanatlı bir ana rotoru döndüren iki adet Pratt & Whitney JFTD12 (askeri adıyla T73) turboşaft motoru etrafında inşa edilmiş, daha büyük ve türbin motorlu bir yeniden tasarımdır. ^{1 2} Ordu, 1963 yılında YCH-54A adıyla altı adet değerlendirme uçağı satın almış, ardından 1970'lerin başına kadar CH-54A ve CH-54B konfigürasyonunda yaklaşık 105 adet Tarhe tedarik etmiştir. ² 1965 yılından itibaren 1. Süvari Tümeni ile Vietnam'da görevlendirilen bu model, savaşın büyük bölümünü düşen hava araçlarını kurtararak, topçu bataryalarını ve buldozerleri tepe noktalarındaki üslere taşıyarak geçirmiştir. Hatta bazen orman içinde bir iniş alanı açmak için küçük bir araba boyutundaki bombaları bırakmak amacıyla da kullanılmıştır. ^{1 3 4} Ordu son Tarhe helikopterlerini 1990'larda emekliye ayırmış olsa da bu hava aracı çalışmaya devam etmiştir. Sikorsky, 1992 yılında ticari haklarını Erickson Air-Crane şirketine satmıştır. O tarihten bu yana bu model, Aircrane adıyla dünyanın önde gelen hava itfaiye ve ağır yük platformlarından biri olarak otuz yılını geçirmiştir. ^{6 7}

Sikorsky, S-64 modelinde uçuş veya kaldırma için gerekli olmayan her şeyi çıkardı. Kokpit ile kuyruk arasında gövde kaplaması bulunmuyor. Sadece yakıt, kablolar ve kuyruk rotoruna giden şaftı taşıyan ince bir bom var. Şanzıman, motorlar ve rotor başı kaportaların altına gizlenmek yerine üst kısımda açıkta duruyor. ^{1 2} Bu kasıtlı karar ağırlığı azalttı. Dinamik bileşenlerin panelleri sökmeden incelenmesini ve onarılmasını kolaylaştırdı. Ancak bu durum parçaları hava koşullarına ve hafif silahlardan gelebilecek ateşe karşı açık bıraktı. ² Ana rotor, 72 feet (21,95 m) çapında, altı kanatlı ve tam mafsallı bir ünitedir. İki adet Pratt & Whitney JFTD12 turboşaft motoru ile çalışır. CH-54A motorlarının her biri yaklaşık 4.500 shp güç üretiyordu. 1969 yılında tanıtılan CH-54B ise motor başına yaklaşık 4.800 shp güce çıktı. Ayrıca güçlendirilen gövde yapısı sayesinde brüt ağırlık 38.000 lb seviyesinden 47.000 lb seviyesine, harici yük kapasitesi ise 20.000 lb seviyesinden 25.000 lb seviyesine yükseldi. ^{1 2}

Hava aracının bir kargo bölümü olmadığı için taşınan her şey ya 20.000 lb kapasiteli ana kancanın altına asılıyor ya da iniş takımları arasındaki evrensel bağlantı noktalarına takılan değiştirilebilir bölmelerden birine yerleştiriliyor. ^{1 2} Daha küçük ve eş zamanlı yükler için ana kancayı destekleyen 5.000 lb kapasiteli dört yardımcı vinç bulunuyor. ² Ordunun temel aksesuarı olan Evrensel Askeri Bölme, kendi pencereleri, yan kapıları ve arka rampası olan bir konteynerdi. Bu bölme asker, yaralı, kargo veya sahra atölyesi taşıyacak şekilde düzenlenebiliyordu. Yaklaşık 22 adet üretilen bu bölmelerden biri personel taşıyıcı olarak donatıldı. 1965 yılındaki bir gösteride tek bir Tarhe helikopteri bu sayede 90 kişiyi (87 asker ve üç kişilik mürettebat) taşıdı ve o dönem için tek bir helikopterle kırılan bir rekora imza attı. ¹³

Tarhe'nin en belirgin mühendislik özelliği mürettebat düzenidir. Öndeki iki pilotlu kokpite ek olarak, burnun alt kısmında arkaya bakan üçüncü bir koltuk bulunur. Bu koltuk, bir yükü alma veya bırakma sırasında operatöre doğrudan aşağıyı ve arkasını gösteren engelsiz bir görüş açısı sağlar. ^{1 2} Bu arka istasyonun kendine ait bir lövyesi ve kolektif kolu vardır. Sikorsky tarihçilerinin bir helikoptere takılan ilk fly-by-wire kontrol bağlantılarından biri olarak tanımladığı sistemle donatılmıştır. Yaklaşık yüzde onluk bir kontrol yetkisine sahip olan bu sistem sayesinde arka operatör, öndeki pilotlardan kontrolü tamamen devralmadan hava aracının yük üzerindeki konumuna ince ayar yapabilir. ^{1 2}

Hava gövdesi ayrıca kabin, güç aktarma organları ve kuyruk bölümleri gibi birbirinin yerine geçebilen modüller halinde inşa edildi. Bu parçalar sahada onarılmak yerine doğrudan değiştirilebiliyordu. Bu yaklaşım dönemine göre alışılmadık bir yöntemdi ve savaş bölgesinde minimum depo desteğiyle yoğun uçuş yapması beklenen bir makine için oldukça faydalıydı. ² İniş takımı, S-60 modelinin önceki düzeninden farklı olarak üç tekerlekli bir yapıya sahipti. Ana ayaklar alçaltılabiliyordu ve bu sayede hava aracı, yükleme sırasında zorlu bir yükün üzerine çökebiliyordu. Ayrıca burun yukarı kalkacak şekilde gerçekleşen sert inişlere karşı koruma sağlayan, içeri çekilebilir bir kuyruk kızağı bulunuyordu. ¹

Igor Sikorsky, henüz 1955 yılında halka açık bir şekilde hava vinci kavramından bahsetmişti. Şirket, Mayıs 1958 tarihinde S-60 üzerinde ciddi tasarım çalışmalarına başladı. Bu araç, çıplak bir gövde yapısı ve arkaya bakan bir kokpit etrafında inşa edilmiş, piston motorlu bir test platformuydu.¹ S-60 ilk uçuşunu 25 Mart 1959 tarihinde gerçekleştirdi. İki yıllık Donanma ve Kara Kuvvetleri değerlendirmeleri boyunca yaklaşık 335 saat uçuş kaydetti ve Nisan 1961 tarihinde düştü. Bu araç kavramı kanıtlamıştı ancak gerçek askeri yükler için motor gücü yetersiz kalıyordu.^1,2 Sikorsky aynı ay içinde daha büyük ve türbin motorlu bir halef inşa etmek için şirket içi onay aldı. Ortaya çıkan S-64, programın finansmanının sağlanmasından sadece on üç ay sonra, 9 Mayıs 1962 tarihinde ilk kez uçtu.² Mevcut hiçbir turboşaft motoru hava aracının güç ihtiyaçlarını karşılamadığı için Sikorsky ve Pratt & Whitney, JT12 turbojet motorunu özel olarak bu program için yeni JFTD12 turboşaft motoruna uyarladı.¹

Prototip, Temmuz 1962 tarihinde Kara Kuvvetleri denemeleri için Georgia eyaletindeki Fort Benning bölgesine gönderildi. Ordu, Haziran 1963 tarihinde yaklaşık 13 milyon dolar karşılığında altı adet değerlendirme uçağı sipariş etti. Bu uçaklara YCH-54A adı verildi ve on sekizinci yüzyılda yaşamış, dönemdaşları tarafından Turna olarak bilinen Wyandot şefi Tarhe'ye atfen bu tip için Tarhe ismi kullanıldı.²

Seri üretim uçakları CH-54A modeliyle devam etti ve sivil sertifikasyon 30 Temmuz 1965 tarihinde FAA tarafından onaylandı. ^{1 2} Daha ağır ve daha güçlü olan CH-54B ise 1969 yılında üretime girdi. ² Ordunun her iki model için toplam tedariki yaklaşık 105 helikoptere ulaştı. Bu sayı dönemindeki nakliye helikopterlerinin standartlarına göre mütevazı bir rakamdır ve bu durum hava aracının genel amaçlı bir taşıyıcıdan ziyade uzmanlaşmış bir görev üstlendiğini gösterir. ²

Ordu, Tarhe helikopterlerini 1990'ların başından ortalarına kadar aktif görevden ve Ulusal Muhafız hizmetinden çekti. Muhafız birliğine ait son uçuş 10 Ocak 1993 tarihinde 113. Havacılık Alayı tarafından gerçekleştirildi. ² O tarihe gelindiğinde Sikorsky, ticari S-64 modelinin üretim ve destek haklarını 13 Şubat 1992 tarihinde Erickson Air-Crane şirketine çoktan satmıştı. Erickson, bu hava aracının son askeri kullanımıyla birlikte tarihe karışmasına izin vermek yerine, ordudan çıkan fazla gövdeleri sivil Aircrane modellerine dönüştürmeye başladı. ^{6 7}

1988 yılında üç gri balina, Alaska'nın Point Barrow açıklarında oluşan deniz buzullarına sıkıştı. Alaska Kara Ulusal Muhafızları'nın 207. Havacılık Bölüğü, Isabelle lakaplı bir CH-54B helikopterini bölgeye uçurdu. Ekip, açık suya bir kanal açmak amacıyla buzları kırmak için helikopterle tonlarca ağırlıktaki bir kütleyi salladı. Bu, hava aracının alışılagelmiş kargo görevlerinin çok dışında, doğaçlama bir çalışmaydı. Söz konusu çaba uluslararası basında geniş yer buldu ve daha sonra 2012 yapımı Big Miracle filminde dramatize edildi. Muhafız personeli ve hava aracı, filmin yapım sürecine de destek verdi. ¹⁰

Tarhe'nin tek savaşı Vietnam'dı ve oraya erken ulaştı. Bu modelle donatılan ilk birlik olan 478. Havacılık Bölüğü, 1. Süvari Tümeni ile birlikte Vietnam'a konuşlandı. 1965 yılında An Khe'den altı adet CH-54A ile uçuşlara başladı. Daha sonra 273. ve 355. Havacılık Bölükleri de 1. Havacılık Tugayı bünyesinde bu modeli sahaya sürdü. ^{3 5} Vietnamlı kara birlikleri bu modele Uçan Vinç lakabını taktı. Sarı üçgen kuyruk işareti, I. ve II. Kolordu üzerinde tanıdık bir görüntü haline geldi. ^{3 5}

İmza niteliğindeki görevi kurtarmaydı. 24 Aralık 1968 itibarıyla Tarhe'ler, 220 milyon dolardan fazla değere sahip 423 adet düşürülmüş hava aracını kurtardı. Bu kurtarma çalışmaları olmasaydı söz konusu araçlar ya yerinde imha edilecek ya da düşmana terk edilecekti. ¹ Aynı kaldırma kapasitesi; topçu parçalarını, buldozerleri, greyderleri ve zırhlı araçları karayolu bağlantısı olmayan tepe üstü ateş destek üslerine taşıdı. Bu sayede Ordu ve Deniz Piyadeleri, yaya dışında başka bir yolla ulaşılamayacak arazilerde mevziler kurup ikmal yapabildi. ^{1 5} Ham tonajın ötesinde, Tarhe'nin pod sistemi ona tek amaçlı hiçbir nakliye aracının eşleşemeyeceği bir esneklik kazandırdı. Bir gün obüs taşıyan aynı hava aracı, ertesi gün asker dolu bir personel podunu veya bir sonraki gün 15. Tıbbi Tabur için mobil cerrahi birim olarak donatılmış bir podu taşıyabiliyordu. ^{4 5}

Bu tipin en tuhaf savaş görevi yıkım işleriydi. Aralık 1968 itibarıyla Hava Kuvvetleri'ne bağlı 834. Hava Tümeni, Güney Vietnam'da Combat Trap adı altında on silahlık bir operasyonel deneme başlattı. Bu denemede CH-54 helikopterleri kullanılarak, İkinci Dünya Savaşı dönemindeki İngiliz Tallboy tasarımından türetilen 10.000 librelik M121 bombası yaklaşık 6.000 feet yükseklikten havadan bırakıldı.⁴ Uzun bir fünye uzatması sayesinde yerden birkaç feet yükseklikte patlatılan M121, saniyeler içinde sık orman örtüsünde yaklaşık 100 feet genişliğinde bir açıklık oluşturdu. Yaklaşık 500 metre yarıçapındaki tüm birlikleri sersemletti veya etkisiz hale getirdi ve kara temizleme ekiplerinin aksi takdirde zor yoldan bulmak zorunda kalacağı bubi tuzaklarını açığa çıkardı.⁴ İlk kez o yılın aralık ayında Operation Taylor Common desteğiyle operasyonel olarak kullanılan bu deneme, daha sonra devamlılığı olan Project Commando Vault projesine dönüştü. M121 stokları tükendi ve sonuncusu 8 Ağustos 1970 tarihinde bırakıldı. Bunun ardından helikopterler yerine sabit kanatlı uçaklardan bırakılan daha yeni BLU-82 Daisy Cutter bombaları, aynı anında iniş bölgesi oluşturma görevini devraldı.⁴ Hava Kuvvetleri'nin daha sonraki değerlendirmesine göre M121 görevleri, CH-54 helikopterlerinin sınırlı menzili ve bombayı hedefe yüklü şekilde taşıma zorunluluğu nedeniyle pahalı ve verimsizdi. Ancak bu görevler, hiçbir buldozerin ulaşamadığı ve başka hiçbir silahın bu kadar hızlı temizleyemediği yerlerde kullanılabilir iniş bölgeleri yarattı.⁴

Üretim hattı 1963 yılında sipariş edilen altı adet seri üretim öncesi YCH-54A değerlendirme uçağı ile başladı. Bunu yaklaşık 4.500 shp gücündeki JFTD12A-4A motorlarıyla donatılan ve 38.000 lb brüt ağırlıkta 20.000 lb maksimum harici yük taşıma kapasitesine sahip 54 adet CH-54A izledi. ^{1 2} 1969 yılından itibaren piyasaya sürülen CH-54B modeli ise yaklaşık 4.800 shp gücünde JFTD12A-5A motorlar ekledi. Bu model brüt ağırlığı 47.000 lb seviyesine çıkarırken harici yük kapasitesini de 25.000 lb değerine yükseltti. Ordu bu modelden yaklaşık 35 ila 37 adet satın aldı. ^{1 2} Her iki model de aynı altı kanatlı rotoru ve gövde yapısını kullandı. B modeli dış görünüşünden ziyade güçlendirilmiş yapısı ve artırılmış gücüyle diğerinden ayrıldı. ²

Sivil varyantlar eş zamanlı olarak ilerledi. Sikorsky 1968 ile 1976 yılları arasında S-64E ve S-64F tanımlamaları altında yaklaşık on adet Skycrane sattı veya kiraladı. Bu satışlar çoğunlukla Erickson şirketinin selefi olan işletmeye yapıldı. Erickson 1992 yılında tip sertifikasını tamamen devraldı ve hem yeni üretimlere hem de emekli olmuş Ordu gövdelerinin güncel Erickson S-64F Aircrane standardına göre yeniden üretimine başladı. ^{2 6} Erickson tarafından yapılan yeniden üretimler ciddi iç değişiklikler içerir. On yıllar boyunca göstergeler, güç aktarma organları ve yük sistemleri üzerinde belgelenmiş binden fazla değişiklik yapıldı. Ayrıca 1993 yılından itibaren geliştirilen harici yangın söndürme tankları ve hassas su veya köpük püskürtme sistemleri eklendi. Bunların hiçbiri savaş dönemi Ordu gövdelerinde bulunmuyordu. ^{6 7} 1968 yılında 79 fitlik rotora ve yaklaşık 17,9 ton yük kapasitesine sahip daha büyük ve üç motorlu bir S-64B geliştirme çalışması önerildi ancak bu uçak hiç inşa edilmedi. Bu çalışmadaki bazı fikirler 1970'lerin başındaki çok daha büyük Boeing Vertol Ağır Yük Helikopteri yarışmasına aktarıldı ancak bu proje de üretime geçmeden iptal edildi. ²

Amerika Birleşik Devletleri Ordusu, bu modelin tek büyük ölçekli askeri kullanıcısıydı. 1964 yılından 1990'ların başı ile ortasına kadar aktif birliklerde ve Ordu Ulusal Muhafız birimlerinde CH-54A ve CH-54B modellerini uçurdular. Bu birimler arasında Kansas Ulusal Muhafızları'nın 137. Ordu Havacılık Grubu ve Alaska'nın 207. Havacılık Bölüğü gibi yapılar yer alıyordu.^2,10 Batı Almanya iki adet S-64 prototipini değerlendirdi ve ilk testlerin finansmanına katkıda bulundu. Ancak bunun yerine CH-53 modelini satın aldılar ve başka hiçbir ülke Tarhe modelini muharebe tipi olarak kullanmadı.²

İkinci yaşamı büyük ölçüde sivil alanda geçti. Oregon merkezli Erickson Incorporated, açık ara en büyük operatör ve modelin kayıtlı üreticisidir. Şirket, S-64 Aircrane filosunu dünya genelindeki kerestecilik, inşaat ve yangın söndürme ihaleleri için uçurmakta ve kiralamaktadır. Nisan 2024'te Erickson'ın hava yangın söndürme bölümü ve S-64 filosu Helicopter Express şirketine satıldı.^6,7,8 Kaliforniya'daki Siller Helicopters gibi diğer sivil operatörler, on yıllardır yeniden inşa edilmiş eski Ordu hava araçlarını ağır yük taşıma ve yangın söndürme işlerinde kullandılar.⁸ Kiralık veya sözleşmeli Aircrane helikopterleri 1997 yılından beri Avustralya'da mevsimlik yangın söndürme görevlerinde uçmaktadır. Ayrıca başka hava araçları da Güney Kore ve İtalya'nın devlet yangın söndürme hizmetlerine verilmiştir.^6,8

Tarhe'nin Soğuk Savaş dönemindeki en yakın muadili, Mi-6 modelinden geliştirilen ve S-64'ün ilk uçuşundan bir yıl sonra, 1963'te tanıtılan Sovyet üretimi Mil Mi-10 uçan vinçti.¹⁵ Sikorsky ince bir kuyruk gövdesi ve geleneksel üç tekerlekli iniş takımı kullanırken, Mil aynı görüş ve yerden yükseklik sorununu dört adet uzun ve geniş aralıklı bacakla çözdü. Bu bacaklar sayesinde hava aracı yükün üzerine yerleşebiliyor ve kancayı takmadan önce yükün üzerinden taksi yapabiliyordu.¹⁵ Mi-10 kısa mesafelerde yaklaşık 15 tona kadar yük taşıyabiliyordu ve bu değer CH-54B'nin 11.3 tonluk kapasitesinden fazlaydı. Ancak Mi-10 daha kısa ve kısıtlı bir kariyere sahip oldu. Çoğunluğu Sovyet Hava Kuvvetleri ve endüstriyel kullanım için üretilen yaklaşık 40 adet uzun bacaklı Mi-10 ile bir grup kısa bacaklı Mi-10K dönüşümü yapıldı ve bunların çoğu 2000'lerin başında hizmetten çekildi.¹⁵ Benzer sayılarda üretilen Skycrane ise çok daha uzun bir çalışma ömrüne sahip oldu çünkü Sikorsky, tasarımı hava kuvvetleriyle emekli etmek yerine özel bir satış sonrası pazara sundu.

Yaklaşık 20 ton taşıyabilen çok daha büyük Sovyet Mi-26 karşısında Tarhe ve onun Chinook kardeşi mütevazı görünüyor. Bu kıyaslama basit bir yetenek farkından ziyade gerçek bir doktrin tercihini ortaya koyuyor.¹⁴ Sovyetler Birliği Mi-26'yı, dokuz saat dilimine yayılan ve karayolu ya da demiryolu bulunmayan geniş bölgelere ağır endüstriyel ve askeri ekipman taşımak için üretti. Amerika Birleşik Devletleri ise aynı sorunu ikiye bölmeyi tercih etti. En ağır ve büyük yükler için C-130 ve C-17 gibi sabit kanatlı nakliye uçaklarını, dikey kaldırma gerektiren her şey için ise daha geniş bir Chinook ve (Vietnam'da) Skycrane filosunu kullandı.¹⁴ Washington, 1970'lerin başında Ordunun Ağır Yük Helikopteri programı kapsamında Boeing Vertol XCH-62 adında Mi-26 sınıfı bir helikopter üretmeyi denedi. Ancak tek bir örnek üretildikten sonra 1974'te, seri üretime geçilemeden proje iptal edildi.² Başka bir deyişle, yönetilebilir boyutta daha fazla helikopter üretmek, birkaç makinenin işini tek başına yapabilen bir araçtan daha ucuz, bakımı daha kolay ve savaş alanına dağıtılması daha basit bir yöntem olarak görüldü. Bu mantık, Tarhe döneminden günümüze kadar ABD filosu için geçerliliğini korudu.¹⁴

CH-54 modelinin neden kargo bölmesi yoktur?

Sikorsky, S-64 modelini tamamen harici yük taşıyıcı olarak tasarladı. Kabinin kaldırılması ağırlıktan tasarruf sağladı ve bu ağırlık doğrudan faydalı yüke eklendi. Ayrıca bu yapı, tek bir sabit görev etrafında inşa edilmek yerine aynı evrensel bağlantı noktaları sayesinde farklı değiştirilebilir bölmelerin, kargonun, askeri birliklerin, hastane ünitelerinin veya atölyelerin tek bir gövdeye takılabilmesine olanak tanıdı.^1,2

Evrensel Askeri Bölme nedir?

Bu, küçük bir otobüs gövdesi boyutlarında, kendi kapıları, pencereleri ve arka rampası olan sökülebilir bir konteynerdi. Tarhe modelinin gövde altı bağlantı noktalarına, askı yükü yerine takılırdı. Ordu için yaklaşık 22 adet üretildi ve birlik, sedye, kargo veya sahra cerrahi ünitesi gibi özel ekipmanları taşımak üzere çeşitli şekillerde yapılandırıldı.^4,13

CH-54 Tarhe ne kadar yük kaldırabilir?

Orijinal CH-54A modeli, 38.000 lb brüt ağırlıkta 20.000 lb (yaklaşık 9 ton) harici yük taşıma kapasitesine sahipti. 1969 yılından itibaren hizmete giren geliştirilmiş CH-54B modeli ise 47.000 lb brüt ağırlıkta bu kapasiteyi 25.000 lb (yaklaşık 11,3 ton) seviyesine çıkardı.^1,2

Tarhe modelinde pilot koltuğu neden arkaya dönüktür?

Burun kısmının alt tarafında bulunan üçüncü bir mürettebat istasyonu kuyruğa bakar. Bu operatör, yükün bağlanması ve yerleştirilmesi sırasında doğrudan ve engelsiz bir görüş açısına sahip olur. Bu istasyon, helikopterlerde fly-by-wire teknolojisinin erken bir uygulaması olan kendi uçuş kontrollerine sahiptir. Bu kontroller sınırlı yetkiye sahiptir, böylece arka pilot öndeki mürettebatın kontrolünü devre dışı bırakmadan hava aracını hassas bir şekilde yönlendirebilir.^1,2

Skycrane günümüzde hala uçuyor mu?

Evet, sivil hava aracı olarak uçmaya devam ediyor. ABD Ordusu, CH-54 modelini 1990'larda emekliye ayırdı. Ancak Erickson Incorporated 1992 yılında üretim haklarını satın aldı ve o günden beri S-64 Aircrane filosunu uçurmaya devam ediyor. Bu uçaklar dünya genelinde ağırlıklı olarak havadan yangın söndürme, ağır yük inşaatı ve tomrukçuluk işlerinde kullanılıyor.^6,7

Tarhe modeli Mil Mi-26 ile nasıl kıyaslanır?

Mi-26, Tarhe veya Aircrane modelinin 11,3 tonluk kapasitesine karşılık yaklaşık 20 ton ile neredeyse iki kat daha fazla yük taşır. Ancak bu durum, Sovyet döneminin ağır endüstriyel hava taşımacılığına dayanan farklı bir lojistik anlayışını temsil eder. Amerika Birleşik Devletleri ise en ağır kargoları için sabit kanatlı nakliye uçaklarını, CH-54 ve CH-47 gibi daha küçük helikopter filolarıyla eşleştirmeyi tercih etti. Bu tercih, kendi Mi-26 sınıfı helikopter projesi olan Boeing Vertol XCH-62'nin 1974 yılında iptal edilmesiyle daha da pekişti.^2,14